ఇంద్రధనుస్సు

కస్యాః ముఖం శర్వమనోనిధానమ్ ? ప్రీత్యా త్రినేత్రస్తు కరోతి కిం తాం ? దృష్ట్వా తు తౌ మోదమవాప్యవాన్ కః ? గౌరీముఖం ; చుమ్బతి ; వాసుదేవః పై శ్లోకంలో దోషం చెప్పిన వారికి ఆ దోషపరిహారం చేసే బాధ్యత కలదు . (11 వ త్రిష్టుప్ ఛందంలోని ‘ ఇంద్రవ్రజ ’ అనే వృత్తం. దీని గణాలు ‘ త-త-జ-గగ(గా) ’ లు. తెలుగులో యతిస్థానం 8. ప్రాసనియమం ఉంది. ) ఆ శ్లోకానికి కంది శంకరయ్య గారి అనువాదం. (గురువు గారు, అది నా ప్రయోగం అని గ్రహించలేదు. అయినా మన్నన దొరికింది కాబట్టి సంతోషం) తే.గీ|| ఎవరి ముఖమును హరుఁడు వీక్షించినాఁడు ? ప్రీతి దాని నేమి యొనర్చెఁ ద్రినయనుండు ? పొంచి దానిని వీక్షించి మురిసె నెవఁడు ? గౌరి ముఖమును ; చుంబించెఁ ; గరివరదుఁడు. తెలుగే బావుంది.. మనస్ఫూర్తిగా.

శ్రీ కృష్ణుడు మొట్టమొదటి సారి పల్లె వదిలి నగరానికి బయలుదేరాడు. కంసుని పిలుపు మీద అక్రూరుని తోడుగా మధురానగరానికి బలరాముని జో డుగా సాగింది పయనం. నగరం చేరాడు. నగరంలో వింతలు విశేషాలు చూసుకుంటూ అన్నదమ్ములు వెళుతున్నారు. ఆ ఊళ్ళో అమ్మాయిలు కూడా అప్పుడే యౌవనంలో అడుగుపెట్టి మిసమిసలాడుతున్న మనవాడిని చూశారు. కం || వీటఁ గల చేడె లెల్లను హాటకమణిఘటితతుంగహర్మ్యాగ్రములం గూటువలు గొనుచుఁ జూచిరి పాటించి విశాలవక్షుఁ బద్మదళాక్షున్. రత్నాలు తాపడం చేసిన ఎత్తయిన బంగారుమేడలమీద బాల్కనీల నుండి గుంపులుగా చేరి ఈ అందమైన కృష్ణు ణ్ణి చూశారు ట. ఇప్పుడే అందిన వార్త .  “ పాటించి ” చూశారుటండి. అంటే కళ్ళప్పగించి కాబోలు! సీ || వీఁడటే రక్కసి విగతజీఁవఁగ జన్నుఁ బాలు ద్రావిన మేటిబాలకుండు | వీఁడటే నందుని వెలఁదికి జగతిని ముఖమందుఁ జూపిన ముద్దులాఁడు ! వీఁడటే మందలో వెన్నలు దొంగిలి దర్పించి మెక్కిన దాఁపరీఁడు! వీఁడటే యలయించి వ్రేతల మానంబు సూఱలాడిన లోకసుందరుండు! గీ || వీఁడు లేకున్న పురమటవీ స్థలంబు వీనిఁ బొందని జన్మంబ...

తే. గీ || వేంకటేశ! శరణు! రమా వినుత! శుభద! వేంకటేశ! శమము గూర్పు విబుధవరద! వేంకటేశ! సురభిరూప వేద వేద్య! వేంకటేశ! సురభిరూప వేద వేద్య! తిలకబంధ లక్షణం మధ్యే శ్లిష్టం పదం జ్ఞేయం పార్శ్వయోశ్చ పదద్వయమ్ | కోణయో రక్షరం శ్లిష్టం తిలకం బన్ధసున్దరమ్ ||

ఆ. వె || అ వ్యయీనిధాన అమ్బురుహానన అబ్జ పీఠు జాణ అమిత కరు ణఁ నన్ను గావు ము హరిణ విశాలలోచనా నమ్మి గొలుతు ప్రీణనము పనుగొన .

ఆ. వె || అ ద్రి రాజసూన అమ్బురుహానన అ ర్కదీప్తిశోణ అమిత కరుణఁ నన్ను గావు ము హరిణ విశాలలోచనా నమ్మి గొలుతు ప్రీణనము పనుగొన .

ఆ. వె || అబ్ధిరాజసూన అమ్బురుహానన అబ్జనాభు జాణ అమిత కరుణఁ నన్ను గావుము హరిణవిశాల లోచనా నమ్మి గొలుతు ప్రీణనము పనుగొన. చిత్రం :- (ఈ పద్యానికి గుణదోషవిచారణ చేసి, సూచనలు చెప్పి ప్రోత్సహించిన పెద్దలు శ్రీమాన్ నేమాని రామజోగి సన్యాసి రావు గారికి, గురువుగారు చింతారామకృష్ణారావు గారికీ ప్రణామాలు.)

నా మొదటి గర్భకవిత. చం|| కనుగొనఁ జక్కనౌ సిరియె గాదిలి పత్నియు సింహరూపి యై ప్రణతులఁ గాచునా హరికి; వాణియె భార్య మహాత్ములెన్న గా ధునివలె యబ్ధికిన్ శతధృతుండు-విరించికి; సాంబమూర్తి కి న్ననయముఁ గూర్మిగా వపువు నర్ధము గౌరియుఁ వాసి నొప్పె డిన్. గర్భిత తేటగీతి: సిరియె గాదిలి పత్నియు సింహరూపి హరికి; వాణియె భార్య మహాత్ము లెన్న శతధృతుండు విరించికి; సాంబ మూర్తి వపువు నర్ధము గౌరియుఁ వాసి నొప్పె. పై పద్యాలు రెంటికీ "హరికి వాణియె భార్య మహాత్ము లెన్న" అన్న శంకరాభరణం బ్లాగులో ఇవ్వబడిన సమస్య మూలం. తేటగీతి గర్భిత చంపక/ఉత్పల మాల వ్రాయడానికి సూచనలు: ౧. మొదట తేటగీతి పద్యంతో ఆరంభించాలి. ౨. మామూలుగా తేటగీతిలో ప్రతిపాదంలోనూ ఒక సూర్యగణం, రెండు ఇంద్రగణాలు, రెండు సూర్యగణాలు కావాలి. గర్భిత తేటగీతి మాత్రం ప్రతిపాదమూ "న భ భ ర ల" గణాలతో ఉండాలి. ౩. రెండవ గణం "భ" మొదటి అక్షరం చంపక/ఉత్పల మాల తో యతిమైత్రి చెల్లించాల్సిన స్థానం. గుర్తుపెట్టుకోవాలి. ౩. పాదాంతంలో సమాసాలు కూరిస్తే ఇబ్బంది. ఉదా: "కామదహనుడు" - ఇందులో "కామ" పాదం చివర్లో వచ్చి తరువాతి పాదం "ద...