ఇంద్రధనుస్సు

తే. గీ || శ్రీనిధి! మనుజధవ! శ్రీజ! శ్రీనివాస! శ్రీకర! నిగమరచనాధురీణ! శ్రీస! శ్రీధర! మహదఖిలలోకచిత్రకార! శ్రీవచనమాధుర్యవిలోల! శ్రేష్ట! ధీర!

చిత్రకావ్యం అంటే అధమ కావ్యమని అలంకారజ్ఞులనేకుల యొక్క అభిప్రాయం. ఈ అభిప్రాయాన్ని తొలిసారి ఖండించిన పండితుడు శ్రీమాన్ అప్పయ్యదీక్షితులు. వీరి ’చిత్రమీమాంస’ గ్రంథంలో చిత్రకావ్యంలో వ్యంగ్యము, అప్రధాన వ్యంగ్యము లేకపోయినా, చారుత్వము లేదని చెప్పడానికి వీల్లేదన్నారు. కాబట్టి చిత్రకావ్యము ’చారు’ కావ్యమే, చిత్రకవిత చారుకవితయే. అదలా ఉంటే సాక్షాత్తూ ధ్వని సిద్ధాంత కర్త ఆనందవర్ధనుడు ఒక చిత్రకావ్యాన్ని రచించాడు. ఆ కావ్యం పేరు దేవీశతకమ్. అందులో ఒక శ్లోకం, ఆ శ్లోకానికి అనుసరణ - ఈ క్రింద. సరస్వతి ప్రసాదం మే స్థితిం చిత్తసరస్వతి | సర స్వతి కురు క్షేత్రకురుక్షేత్రసరస్వతి || క్షేత్రకురుక్షేత్రసరస్వతి సరస్వతి = శరీరమనే కురుక్షేత్రమున సరస్వతీ నదివైన ఓ సరస్వతీ ప్రసాదం సర = ప్రసన్నతను పొందుము మే చిత్తసరస్వతి = నా యొక్క చిత్తమనే సముద్రంలో స్థితిమ్ = స్థితిని స్వతి = బాగుగా కురు = చేయుము తెనుగు సేత: కం|| అరయగ దేహం బనదగు కురుభువిని వరనది పగిదిఁ గూర్పుమ శమమున్, కరణపు శరనిధి యందున సరస్వతి! యునికిఁ బనుపున చక్కగ నిమ్మా!    వరనది = సరస్వతి నది కరణపు శరనిధి = చిత్తమనెడు సముద్రము ఉనికిన్ ...

తే. గీ || వేంకటేశ! శరణు! రమా వినుత! శుభద! వేంకటేశ! శమము గూర్పు విబుధవరద! వేంకటేశ! సురభిరూప వేద వేద్య! వేంకటేశ! సురభిరూప వేద వేద్య! తిలకబంధ లక్షణం మధ్యే శ్లిష్టం పదం జ్ఞేయం పార్శ్వయోశ్చ పదద్వయమ్ | కోణయో రక్షరం శ్లిష్టం తిలకం బన్ధసున్దరమ్ ||

ఆ. వె || అ వ్యయీనిధాన అమ్బురుహానన అబ్జ పీఠు జాణ అమిత కరు ణఁ నన్ను గావు ము హరిణ విశాలలోచనా నమ్మి గొలుతు ప్రీణనము పనుగొన .

ఆ. వె || అ ద్రి రాజసూన అమ్బురుహానన అ ర్కదీప్తిశోణ అమిత కరుణఁ నన్ను గావు ము హరిణ విశాలలోచనా నమ్మి గొలుతు ప్రీణనము పనుగొన .